Wist jij dat hormonen je lichaam in balans houden? Ze regelen je energie, je bloeddruk, je vochtgehalte, en nog veel meer. Zolang alles soepel loopt, merk je daar weinig van. Maar als die hormonen beginnen te schommelen, zoals tijdens de overgang, raakt dit evenwicht verstoord. En dat voel je. Soms een beetje. Soms op alle fronten tegelijk.
Overgangsverschijnselen
Hormonen tijdens de overgang
De hormonen oestrogeen en progesteron spelen een hoofdrol in je vruchtbare jaren. Ze regelen je cyclus en maken zwangerschap mogelijk. Maar ergens rond je 37e begint die balans te verschuiven. Je lijf maakt steeds minder van deze hormonen aan. De overgang is begonnen, ook als je het nog niet meteen merkt. Uiteindelijk daalt het oestrogeenniveau met wel 90% en maakt je lichaam bijna geen progesteron meer aan. Geen kleinigheid dus.
De meest voorkomende overgangsverschijnselen
Tijdens de overgang daalt je oestrogeen flink. En dat kan allerlei ongemakken opleveren. Er zijn inmiddels zo’n 160 verschillende verschijnselen bekend. Geen zorgen, je krijgt ze echt niet allemaal. Hieronder vind je de overgangsverschijnselen die het meest voorkomen.
Onregelmatige menstruatie
Als je in de overgang zit, verandert je hormoonspiegel. Een van de eerste tekenen is dat je menstruatie onregelmatig wordt. Soms sla je een maand over, soms komt het juist onverwacht. Uiteindelijk blijft je menstruatie helemaal weg. Pas als je een jaar lang niet ongesteld bent geweest, kun je zeggen: dit was de menopauze. Maar in de aanloop daarnaartoe is rommelige ongesteldheid heel normaal.
Opvliegers en nachtzweten
Opvliegers staan op nummer één in de lijst van overgangsverschijnselen. Meer dan 80% van de vrouwen krijgt ermee te maken. Ineens een warme golf door je lijf, een rood hoofd en een klamme huid. Soms ben je er in een paar seconden vanaf, soms duurt het wel een kwartier voor je weer op temperatuur bent. En ’s nachts? Dan komen ze net zo hard. Nachtzweten zorgt ervoor dat je nat, koud en uit je ritme wakker wordt. Heel vervelend.
Slecht slapen
Meer dan de helft van de vrouwen in de overgang heeft last van een verstoorde nachtrust. Nachtzweten kan je wakker maken, maar ook zonder zweet lig je soms uren te woelen. Piekeren, onrust, kramp in je benen… Het lijkt alsof je lijf en hoofd niet meer weten hoe ze moeten ontspannen. En de gevolgen van zo’n slechte nacht voel je de hele dag.
Vermoeidheid en lusteloosheid
In de overgang ben je vaak moe. Niet gek, want je lijf draait overuren om alle ballen in de lucht te houden. En dan verwacht je ook nog dat je alles blijft doen zoals altijd. Combineer dat met slechte nachten en hormonale schommelingen, en je energie raakt op. Je voelt je loom, lusteloos, futloos. Concentreren lukt minder goed en de motivatie is ver te zoeken. Zo beland je al snel in een vicieuze cirkel: te moe om goed te slapen, te moe om op te laden.
Stress en hartkloppingen
De overgang is niet niks. Je lijf verandert, je emoties zitten hoog, je slaapt slecht. Ondertussen probeer je gewoon door te gaan. Werken, zorgen, regelen. Geen wonder dat stress op de loer ligt. Slechte nachten en vermoeidheid maken het alleen maar erger. Bij sommige vrouwen uit zich dat in hartkloppingen. Een bonzend gevoel in je borst, plotseling of juist bij het minste of geringste. Opvliegers of spanning kunnen het versterken. Je lichaam geeft een duidelijk signaal: het is even te veel.
Stemmingswisselingen en prikkelbaarheid
Oestrogeen doet meer dan je cyclus regelen. Het heeft ook invloed op je serotonine, het stofje in je hersenen dat je stemming in balans houdt. Als je oestrogeen daalt, daalt serotonine mee. En dat voel je. Je kunt sneller geëmotioneerd zijn, prikkelbaar of ineens uit het niets somber. Dingen die je normaal makkelijk naast je neerlegt, raken je nu ineens hard. Niet raar, wel vervelend.
Concentratieverlies en vergeetachtigheid
Soms lijkt je hoofd vol watten te zitten. Namen schieten je niet te binnen, je vergeet waarom je een kamer inloopt, je raakt halverwege een zin de draad kwijt. Heel frustrerend, zeker als je altijd scherp was. Het komt doordat je zenuwstelsel reageert op de schommelende hormonen. Vooral oestrogeen speelt hierbij een rol. En ja, het is tijdelijk, maar dat maakt het niet minder lastig als je er middenin zit.
Spier- en gewrichtspijn
Last van stramme spieren of stijve gewrichten? Dat kan zomaar door de overgang komen. Door de daling van oestrogeen verandert je bindweefsel en wordt er minder collageen aangemaakt. Daardoor kunnen je spieren minder soepel aanvoelen en je gewrichten pijnlijk of stroef worden. Ook slijmvliezen in je gewrichten drogen uit, wat voor wrijving en extra pijn kan zorgen. Geen verbeelding dus. Het is je lijf dat om aandacht vraagt.
Neerslachtigheid en depressieve gevoelens
De overgang kan ook mentaal flink wat impact hebben. Door de schommelende hormonen daalt ook het serotoninegehalte. Serotonine is het stofje dat helpt om je stemming stabiel te houden. Daardoor voel je je sneller somber, emotioneel of leeg. En daarbovenop komen vaak nog andere dingen: een drukke baan, zorg voor anderen, verlies van dierbaren. Alles bij elkaar maakt dat het niet gek is dat je soms gewoon op bent. Een schrale troost, maar weet dat je niet de enige bent.
Verlaagd libido tijdens de overgang
Zin in seks? Die kan ineens ver te zoeken zijn. En dat ligt niet aan jou. Heel veel vrouwen merken dat hun libido verandert tijdens de overgang. Door de daling van oestrogeen wordt je brein minder gevoelig voor testosteron, het hormoon dat je zin in seks aanwakkert. Tel daar vermoeidheid, slecht slapen en overgangsverschijnselen bij op, en het is logisch dat je lijf even andere prioriteiten heeft. Het is niks om je voor te schamen. Je bent aan het veranderen, en dat hoort er gewoon bij.
Haarverlies en een droge huid
Na de menopauze krijgt zo’n 40% van de vrouwen last van haaruitval. Je haar wordt dunner, breekt sneller en groeit minder terug. Ook je huid verandert. Door de daling van oestrogeen neemt de hoeveelheid collageen af. En dat collageen houdt je huid juist soepel, stevig en gehydrateerd. Als het afneemt, wordt je huid droger, dunner en gevoeliger. Niet gek dus, als je ineens meer crème nodig hebt dan voorheen.
Gewichtstoename
Je eet hetzelfde, beweegt hetzelfde, en toch kom je aan. Herkenbaar? Tijdens de overgang verandert je stofwisseling. Die wordt trager, terwijl je hormonen juist harder gaan schommelen. Oestrogeen daalt, en het stresshormoon cortisol stijgt. Je lichaam creëert extra energie in de stressmodus, terwijl je die nu misschien niet meer gebruikt zoals vroeger. En die reserves worden opgeslagen, vaak rond je buik. Dit is geen falen, maar je lijf dat zich aanpast.
De periode na de overgang
Na de overgang komt je lijf langzaam weer in rustiger vaarwater. Je oestrogeen is met zo’n 90% gedaald en er ontstaat een nieuw hormonaal evenwicht. Veel overgangsverschijnselen nemen dan af. Bij de een gaat dat snel, bij de ander duurt het langer. Er is geen vaste einddatum, je lijf bepaalt het tempo. Maar wees gerust, vroeg of laat keert de balans terug.